simbulu de S'ARGIDDA
  Domu
  Sa sienda
  Tzafaranu
     Propiedadis
     Traballaduras
     Umperu in coxina
     Imboddicus
     Slow Food e D.O.P.
  Atrus produtus
  Cuntatus
  Acapius
   
versione italiana Italiano
english version English
acinnus de iscentzia su frori de su tzafaranu Su tzafaranu est una pranta erbança tubero-bulbosa, fitiana e biça, cun folla liniari e frori ermafrodiu ki tenit folla de colori amurau. S'arreprodusidura si tenit sceti de manera asessuali cun s'aprusadura de sa conca (de dogna conca, annu po annu, ndi nascint intr''e 3 e 5). Issa est inserrada aintru de sipas filamentosas, pesat intr''e 0,5 e 25 g, est arta intr''e 1 e 5 cm e lada intr''e 0,5 e 4 cm. Su perigoniu est tubulari cun 3 staminis (orgunus masculinus) de colori grogu e 3 enas (orgunus femininus) de colori arrubiu biu (a arrau podint arribai finsas a 8), de ki si otenit sa spetzia.
Fac''e cabudanni de sa conca ndi bessint arrexinis filamentosas, ki podint arribai a 60 cm de longaria puru. Fac''e dognasantu sa conca bogat 1 o prus cambus - ki artziant intr''e 10 e 30 cm - i intr''e 1 e 5 froris.
Su tempus de pasiu vegetali s'at intr''e s'acabu de abrili e s'inghitzu de cabudanni.
Su cicru de su manixu durat intr''e 1 annu (Abruzzo) e 4 annus (Santu Ainju).
sustantzias abivas Su tzafaranu cuntenit tres sustantzias abivas printzipalis:
- crocina, ki ndi detzidit su poderi coloranti,
- picocrocina, ki ndi detzidit su poderi amarganti,
- safranali, ki ndi detzidit su poderi aromatisanti.
In sa tauledda a dereta si podit biri una cumparantzia intr''e is enas de tzafaranu de Santu Ainju i unu tzafaranu in pruini de mesu calidadi ki du at in cumerçu (aproliu E.R.S.A.T. - "Le piante aromatiche, officinali e l'erboristeria" (2001)).
esemprali de
Santu Ainju
esemprali
in cumerçu
 crocina (%) 10,63 +/- 0,21 5,92 +/- 0,28
 picocrocina (%) 20,26 +/- 0,13 10,41 +/- 0,42
 safranali (%) 3,19 +/- 0,35 1,14 +/- 0,46